Wereld Aids Dag staat in het teken van groeiende besmettingscijfers in steeds meer landen

december 2022 Willem van Altena

Op 1 december vindt traditiegetrouw Wereld Aids Dag plaats. Aidsfonds Nederland slaat dit jaar alarm: in allerlei landen en regio’s lijkt de hiv-epidemie aan een nieuwe opmars begonnen te zijn. In 45 landen in de wereld liepen meer mensen hiv op dan het jaar daarvoor. Een nieuw rapport, dat deze week werd gepubliceerd door het Aidsfonds, laat zien hoe de strijd tegen hiv op allerlei plekken vastloopt. Hoofdoorzaak: ongelijkheid.

Met de beschikbare kennis en medicijnen zou de hiv-epidemie juist moeten afnemen, maar in grote en dichtbevolkte regio’s van de wereld neemt het aantal nieuwe hiv-infecties dramatisch toe, stelt Aidsfonds Nederland vast. In 45 landen, vooral in Oost-Europa en Centraal-Azië, in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, is de hiv-epidemie de afgelopen 10 jaren structureel gegroeid. Maar ook in Azië en in Latijns Amerika, waar hiv eerst redelijk onder controle was, nemen de hiv-infecties weer toe.

Het afgelopen jaar 2021 kwamen er opnieuw 1,5 miljoen mensen bij met een nieuwe hiv-infectie. Er overleden ruim 650.000 mensen aan de gevolgen van aids. Nog steeds worden 10 miljoen mensen niet bereikt met levensreddende medicijnen.

Meedogenloos

Ongelijkheid en discriminatie houdt de hiv-epidemie in stand. Te veel mensen worden uitgesloten van levensreddende zorg, puur om wie ze zijn, waar ze wonen en van wie ze houden. “In steeds meer landen is er de politieke onwil om te investeren in toegankelijke gezondheidszorg, een fundamenteel recht dat niet wordt erkend,” zegt Mark Vermeulen, de directeur van Aidsfonds Nederland. “Dat is meedogenloos én desastreus voor de wereldwijde aidsbestrijding. Na 40 jaren van inspanningen en wetenschappelijke vooruitgang zetten we in te veel landen nu weer grote stappen achteruit.”

Stigmatisering

Homomannen, transgender personen, sekswerkers en druggebruikers en hun seksuele partners, worden in steeds meer landen gestigmatiseerd en gediscrimineerd. Hierdoor hebben ze niet tot nauwelijks toegang tot preventiemiddelen en medicijnen. In El Salvador bijvoorbeeld is het aantal hiv-infecties onder mannen die seks hebben met mannen in 1 jaar tijd verdubbeld en onder transgender vrouwen 8 keer groter dan het jaar daarvoor. In Rusland hebben drugsgebruikers en hun partners 35 keer meer risico op hiv dan andere volwassenen.

De wereldwijde toename van hiv-infecties is vooral zichtbaar onder jongeren, in de leeftijdsgroep van 15 tot 24 jaar. Meisjes en jonge vrouwen in sub-Sahara Afrika worden onevenredig hard getroffen door hiv. Ze lopen drie keer meer kans op hiv dan jongens van dezelfde leeftijd. Gebrek aan onderwijs en voorlichting en geen zeggenschap over het gebruik van een condoom zijn belangrijke oorzaken. Het fysieke geweld tegen vrouwen is het afgelopen jaar, tijdens de coronapandemie, ook toegenomen.

Corona

De landen waar de meeste mensen met hiv leven hebben hun budget voor de hiv-bestrijding voor het tweede opeenvolgende jaar bevroren. Het geld was nodig voor de bestrijding van corona en de economische crisis die daarop volgde.

Donorlanden

Veel westerse donorlanden, met uitzondering van de VS, laten het afweten. De afgelopen 10 jaar verminderde hun bijdrage aan aidsbestrijding in lage- en middeninkomens landen met een alarmerende 57%. Het Global Fund, het wereldfonds ter bestrijding van hiv, tbc en malaria, riep juist dit jaar internationale donoren, waaronder Nederland, op om hun bijdrage voor de komende 3 jaren aanzienlijk te verhogen, met 30%. Sommige landen gaven gehoor aan die oproep. De Nederlandse regering deed dit niet en verhoogde haar bijdrage met slechts 15%.

“De wereldwijde ambitie om een einde te maken aan aids mag niet verminderen. De Nederlandse overheid moet juist nu gezondheidsrechten van vrouwen en minderheden blijven verdedigen en de internationale financiering van de aidsbestrijding blijven steunen. Dat is hard nodig, want westerse donoren haken af en uitsluiting van hiv-zorg neemt overal toe”, stelt Mark Vermeulen.

AIDS Healthcare Foundation

Ook de AIDS Healthcare Foundation AHF maakt zich zorgen over de stijgende cijfers. “Het was verheugend te zien dat de HIV-programma’s wereldwijd gedurende en na de pandemie snel aan de behoeften konden worden aangepast. Maar uit de meest recente UNAIDS gegevens blijkt dat wereldwijd de respons op HIV/AIDS weer moet worden versterkt en dat maakt ons thema voor de Wereld Aids Dag dit jaar, ‘Het is nog niet voorbij’, nog relevanter”, zegt Terri Ford, Chief of Global Advocacy and Policy van AHF.  “Wij hebben te veel bereikt in de strijd tegen hiv en aids om ons de vooruitgang te laten ontglippen die we in de laatste decennia hebben gemaakt.”

Cijfers van UNAIDS

Volgens de meest recente statistische gegevens van UNAIDS hebben meer dan 38 miljoen mensen wereldwijd te maken met hiv en aids, en sinds het begin van de hiv-epidemie zijn er meer dan 40 miljoen mensen overleden aan ziekten die verband houden met aids. Hoewel miljoenen nu toegang hebben tot een antiretrovirale therapie, zijn er ook nog miljoenen mensen die deze therapievorm dringend nodig hebben.

Meer informatie

Lees het onlangs verschenen rapport van Aidsfonds Nederland

Lees het persbericht van de Aids Healthcare Foundation AHF

Lees de UNAIDS Global Aids Update 2022

X